بخش اول - ساختمان بدن موجودات زنده

موجودات زنده با موجودات غير زنده متفاوتند. آجر، صندلي و كتاب جزء موجودات غير زنده و پروانه، درخت و گنجشك جزء موجودات زنده هستند. رشد، حركت و توليد مثل از مهم ترين تفاوت هاي موجودات زنده و غير زنده مي باشد.

سلول چيست؟

بدن ما و همه موجودات زنده از واحدهاي بسيار كوچكي به نام سلول ساخته شده است. سلول واحد ساختماني بدن است.
ساختمان سلول: براي ديدن سلول به دليل كوچك بودن آن، بايد از وسيله اي به نام ميكروسكوپ استفاده كنيم. با ميكورسكوپ مي توان همه چيز را بيشتر از 1000 برابر بزرگ كرد.
هر سلول 3 بخش دارد:
1- پوسته
2- سيتوپلاسم
3- هسته

پوسته مانند پوششي در اطراف سلول كشيده شده است. سيتوپلاسم، مايع غليظي است كه تمام سلول را پر مي كند. يك هسته كوچك نيز در داخل سيتوپلاسم است. شكل و اندازه سلول ها با هم متفاوت است.
در ساختمان برگ سه نوع سلول مشاهده مي كنيم كه هر يك كار معيني انجام مي دهند. سلول ها از غذايي كه وارد آنها مي شود استفاده مي كنند و در صورت آسيب ديدن آنها تقسيم مي شوند و سلول جديدي را به وجود مي آورند و اينك ار تا پايان عمر ادامه دارد.
سلول ها كار هاي مختلفي انجام مي دهند. مثلاً سلول عصب (انتقال پيام) سلول استخوان (استحكام) سلول ماهيچه(حركت) و سلول روده (جذب) غذا را به عهده دارند.
شباهت هاي سلول ها:
1- همه سلول ها سه بخش اصلي (پوسته،هسته، سيتوپلاسم) دارند.
2- همه سلول ها رشد مي كنند.
3- همه سلول ها تقسيم مي شوند.
در برگ دونوع سلول وجود دارد:
1- روي برگ از سلول هاي نازك و پهن تشكيل شده
2- در درون برگ سلول هاي مستطيلي كه سبزينه دارند وجود دارد.

سوالات تشریحی بخش1 به همراه پاسخ :                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         1-موجودزنده و موجود غیر زنده چه تفاوتی هایی دارند؟

موجود زنده :1-نفس می کشد.2-رشد می کند3-به غذا نیاز دارد4-حرکت می کند. ولی موجود زنده هیچ یک از این خصوصیت ها را ندارد.

2-موجودات زنده به چند دسته تقسیم می شوند؟  گیاهان جانوران- آغازیان

3-سلّول چیست؟ بدن همه ی موجودات زنده از واحدهای بسیار کوچکی  ساخته شده است که سلّول نامیده می شود.

4-بدن همه ی ما از چه تعداد سلوّل ساخته شده است؟ میلیون ها سلّول

5-میکروسکوپ چه وسیله ای است؟ دستگاهی است که ازچند ذرّه بین قوی درست شده واز آن برای دیدن سلّول ها یا موجودات بسیار کوچک  استفاده می شود.

6-قسمت های اصلی یک سلّول را نام ببر ید. 1-پوسته:پوششی اطراف سلّول2-سیتوپلاسم:مایع غلیظ که تمام سلّول را پر می کند3-هسته:در درون سیتوپلاسم قرار دارد.

7-چه شباهت هایی بین سلّول ها وجود دارد؟1-همه ی سلّول ها زنده هستند2- همه دارای هسته،سیتوپلاسم وپوسته می باشند.3-همه از غذایی که وارد آن ها می شود استفاده می کنند وبزرگ می شوند.4-همه ی سلّول ها تقسیم می-شوند وسلّول جدیدی به وجود می آورند.

8- سلّول ها چه تفاوت هایی دارند؟1-از نظرنوع کار ویا وظیفه ای که به عهده دارند2-از نظر شکل 3-از نظر اندازه رنگ4-رنگ

9-نام چند نوع سلّول را بنویسید. سلّول عصب-سلّول ماهیچه-سلّول استخوان-سلّول دیواره ی روده ی باریک-سلّول مغز

10- سلّول های قسمت های درونی و سلّول های پشت وروی برگ گیاهان به چه شکلی هشتند؟سلّول های پشت وروی گیاهان نازک وپهن هستند ولی سلّول های درونی ،مستطیل شکل یا بی شکلند.

11-سلّول ها چگونه رشد می کنند وزیاد می شوند؟سلّول ها ازغذایی که به آن ها وارد می شود استفاده می کنند ورشد می یابندوبا روش تقسیم شدن  سلّول جدیدی را به وجود می آورند وزیاد می شوند.

١٢-چرا بدن انسان رشد می کند؟سلوّل های بدن دائماً در حال رشد وتقسیم شدن هستند بنابراین بدن هم رشد می کند.

13-سلّول های بدن انسان یا جانوران تا چه زمانی به رشد خود ادامه می دهند؟در تمام مدّت عمر رشد وتقسیم سلّول ها ادامه دارد.

14-وظیفه ی هر یکاز سلّول های زیر را بنویسید:

1-سلّول ماهیچه:باعث حرکت اندامهای بدن می شود.

2-سلّول روده:باعث جذب موادغذایی از روده وانتقال آن به خون

3-سلّول خون:غذا واکسیژن را به دیگر سلّول های بدن می رساند.

4-سلّول عصب:پیام مغز را به اندام ها می رساند .

5-سلّول استخوان:باعث ساخته شدن وترمیم استخوان ومحکم شدن آن ها می شود.

15-سرعت رشد وتقسیم شدن سلّول ها در چه دوره ای از عمر انسان بیشتر وبهتر صورت می گیرد؟دوران کودکی

16-شکل واندازه ی سلّول های عصبی چگونه است؟چرا؟ سلّول های عصب دراز هستند؛زیرا بتوانندپیام مغز را بهتر وزودتر به اندام ها برسانند

سوالات تشریحی بخش ٢ به همراه پاسخ

1-چه چیزی باعث شده است که همه ی گیاهان وجانوران زنده بمانند؟ گیاهان با استفاده ازموادّی که از زمین وهوامی گیرند می توانند غذا بسازند .

2-گیاهان برای غذا سازی به چه چیزهایی نیاز دارند؟1-سبزینه2-کربن دی اکسید3-آب4-موادّ معدنی موجود درخاک5-نور

3-سبزینه (کلروفیل)چیست؟مادّه ای است که در برگ گیاهان وجود داردوباعث سبز شده رنگ برگ ها می شود وبرای غذاسازی گیاهان لازم است.

4-گیاهان از چه راهی گاز کربن دی اکسید را استفاده می کنند؟از راه سوراخ هایی به نام روزنه که در برگ وجود دارد.

5-گیاه گوجه فرنگی از گل سرخ در غذا سازی فعّال تر است.چرا؟زیرا در مدت زمان کمتری غذاسازی می کندو غذای ساخته شده ی آن سنگین تر از خود گیاه است.

6-آیا گیاهان با نور چراغ (نور مصنوعی)هم می توانند غذا سازی کنند؟بله،زیرا همانطور که نور خورشید دارای هفت رنگ است،نور چراغ هم این هفت رنگ را دارد.

7-منظور از تارهای کشنده چیست؟تارهای نازکی که در ریشه وجود دارد وآب ومواد حل شده درآب را جذب می کند

8-آوند چیست؟لوله های بسیار باریک که در ساقه وبرگ وجود دارند وآب را از ریشه به برگ می رسانند.

9-کدام نوع از آب های زیر برای گیاه مناسب تر است؟

ü     الف)آب لوله کشی        ب)آب مقطّر           ج)آب نمک

آب لوله کشی ؛زیرا درآب لوله کشی موادمعدنی موردنیاز برای رشد گیاه وجود دارد.

10-گیاهان چه فایده هایی دارند؟تولید اکسیژن-کنترل کربن دی اکسید موجود در هوا-تهیّه ی رنگ-تهیّه ی دارو  تهیّه ی مواد غذایی و...

بخش 3 - گياهان، موجودات پر ارزش

گياهان موجودات پر ارزشي هستند كه هم غذاي خودشان را مي سازند و هم منبع اصلي غذاي جانوران و انسان مي باشند. آدميان نخستين، ريشه، برگ، ميوه و دانه هاي خوراكي را جمع مي كردند و مي خورند. بعدها انسان مي انديشيد كه مي تواند گياهان مفيد را پرورش دهد. پس كار كشاوري يعني پرورش دادن گياهان مفيد.
شخم زدن:
كشاورزان از هزاران سال پيش تاكنون زمين را براي كاشتن، شخم مي زنند. در ابتدا اين كار با دست انجام مي شد. بعدها از گاو و اسب استفاده شد. امروزه تراكتور جاي جانوران را گرفته است.
آب دادن:
به جهت وجود آب كم در ايران، كشاورزان براي صرفه جويي در مصرف آب، گياهاني را مي كارند كه با كمك آب باران و برف رشد كرده و محصول دهند و نياز به آبياري نداشته باشند. به اين گونه كشاورزي ديم كاري مي گويند؛ مانند كشت گندم.
از بين بردن علف هاي هرز:
علف هاي اضافي كه در لابه لاي گياهان كاشته شده مي رويد. علف هاي هرز گفته مي شود. از بين بردن اين علف ها كار زيادي مي طلبد.
مبارزه با آفت ها:
بعضي از حشرات كه گياه خوار هستند دسته جمعي به مزرعه ها حمله مي كنند و قسمتي از محصول را مي خورند. براي دفع حشرات مزاحم يا آفت ها، مواد حشره كش ساخته شده است. به دليل اينكه مواد سمي هستند. دانشمندان از جانوراني مانند عنكبوت يا سوسك بهره مي گيرند.

 محصولات گوناگون:

بعضي از محصولات مانند گندم در بيشتر استان ها به عمل مي آيد. اما بعضي محصولات ديگر مانند خرما، برنج و انگور در بعضي مناطق رشد مي كنند. مثلاً برنج در جايي به دست مي آيد كه آب فراوان داشته باشد و خرما در آب و هواي گرم به دست مي آيد.
نوشيدني ها:
بعضي از گياهان به صورت دم كرده و نوشيدني مصرف مي شوند مانند چاي، و قهوه؛ و بعضي از محصولات ديگر را براي خوش طعم كردن غذا استفاده مي كنيم مانند انواع ادويه ها كه بيشتر در كشورهاي گرم و مرطوب به دست مي آيد.
داروها:
مردم از زمان هاي دور، بعضي گياهان را به دليل اثرات داروئي آنها مصرف مي كردند. مانند خاكشير يا دانه به. امروزه هم از گياهان دارويي استفاده هاي بسياري مي شود.
رنگ ها:
گياهان در صنايع رنگرزي هم استفاده مي شوند. رنگرزي در استان هايي كه قاليبافي دارند رواج دارد كه براي رنگ كردن پارچه يا پشم به كار مي رود.
از چوب براي تهيه ميز، تخته، پنجره و ساير وسايل استفاده مي كنند.

سوالات تشریحی بخش 3 به همراه پاسخ:

 1-وقتي مي خواهيم زمين را براي كاشتن آماده كنيم ابتدا چه عملي را انجام مي دهيم؟ ابتدا زمين را شخم مي زنيم.
  2- براي كاشت يك گياه بايد چه كاري انجام داد؟ ابتدا بايد زمين را براي كشت آماده كرد و شخم زد. بعد دانه ها را پاشيد و سپس زمين را آبياري كرد. مرحله بعدي در آوردن گياهان هرز از داخل زمين است تا زماني كه به رشد كامل خود برسد.

  3- اصلي ترين غذاي انسان را چه گياهاني تشكيل مي دهند؟ گندم، برنج، سيب زميني
  4- ياد گرفتن كشاورزي چه اثري در زندگي انسان داشت؟ توانست محصول بيشتري توليد كند و براي زمستان خود غذا ذخيره كند. ديگر مجبور نبود تمام قسمت هاي گياه را بخورد. بلكه از هر گياهي قسمت هاي مفيد را مي -خورد.

 
5- آيا استفاده زياد از تراكتور براي زمين هاي كشاورزي پهناور مضر است؟ بله. چون تراكتور عميقاً جاي خاك را عوض مي كند و خاك هاي سطح رويي كه مواد غذايي بيشتري دارند به سطح زيرين انتقال پيدا مي كنند. استفاده زياد از تراكتور براي زمين مفيد نيست.

  6- كدام محصول را حتماً بايد با كشت آبي زياد نمود؟ برنج
  7- چه محصولاتي در ناحيه كوهستاني بيشتر رشد مي كنند؟ گردو، بادام، درختان ميوه

  8- ادويه در چه نوع آب و هوايي به دست مي آيد؟ گرم و مرطوب
 
9- چه گياهاني را مي شناسيد كه مصرف دارويي و رنگرزي دارند؟ دارويي: اوكاليپتوس، گل ختمي، گل بنفشه،نعناع                                                                                              رنگرزي: حنا، گردو، انار، پوست پياز، روناس
10-کارکشاورزی چگونه آغاز شد؟هزارا ن سال پیش انسان متوجه شد وقتی که دانه ای از گیاهی به زمین می- افتد،گیاه جدیدی سبز می شود؛با خود فکر کرد که می تواند گیاهان مفید مورد نیاز خود را پرورش بدهدوبرای زمستان خود غذا نگهداری کند.به این ترتیب انسان کشاورزی را آغاز کرد.

11-مراحل کشت،داشت،برداشت در کشاورزی چه معنایی دارند؟

کاشت:زمانی که کشاورزمشغول کاشتن گیاهان است.

داشت:زمانی که کشاورز کار مواظبت ونگهداری گیاهان کاشته شده را به عهده دارد.

برداشت:زمانی که کشاورز محصولش را از زمین جمع آوری می کند.

12-شخم زدن زمین یعنی چه؟زیرورو کردن زمین به وسیله ی تراکتور یا حیوانات را شخم زدن می گویند.

13-شخم زدن زمین چه فایده هایی دارد؟

خاک نرم می شود.آب به راحتی در خاک نفوذ می کند.دانه بهتر می تواند در خاک ریشه بدواندورشد کند.نور خورشید به خاک زیر می رسد.هوا بهتر در خاک نفوذ می کند.پوسیده ی گیاهان وجانوران که روی خاکند به زیر خاک می روند وکود مناسبی برای گیاهان محسوب می شوند.

 

٣٠-ادویه چیست؟ به موادّگیاهی که برای خوش مزه وخوش بو کردن غذا ها استفاده می کنیم ادویه می -گوییم(مانند:فلفل،زردچوبه،زعفران،دارچین).(ادویه بیشتر در مناطق گرم ومرطوب کره ی زمین به دست می آید.)

31- در هریک از گیاهان زیر از کدام قسمت استفاده می کنیم؟

گندم:دانه     برنج:دانه     سیب زمینی:ساقه ی زیر زمینی   گوجه فرنگی:میوه   چغندر قند:ریشه  گردو:دانه-دارچین:پوست درخت دارچین - زعفران:پرچم-زردچوبه:ریشه-فلفل سیاه:دانه-فلفل قرمز:میوه -چای:برگ - قهوه:دانه

32-گیاهانی را نام ببرید که استفاده ی دارویی دارند.گل گاوزبان،خاکشیر،به دانه،آویشن،بابونه،گل ختمی،مریم گلی