هدفهای رفتاری- جغرافیای پنجم ابتدائی  

مقدمه:

هدفهای رفتاری هدفهایی هستند که برحسب رفتار و عملکرد یادگیرنده بیان می شوند. و مقصود یک دوره آموزشی به صورتی دقیق و قابل اندازه گیری بیان می کنند. اگر معلم پیش از شروع به تدریس بداند برای چه منظوری درس می دهد و هدف تدریس برای او و دانش آموزان مشخص باشد در کار خود موفق تر خواهد بود و سطح یادگیری دانش آموزان نیز افزایش خواهد یافت.

هدفهای رفتاری به معلم کمک می کنند تا به طور دقیق و روشن منظور و مقصود تدریس خود را بر حسب رفتار و اعمال مشاهده و قابل اندازه گیری یادگیرنده بیان نماید  و بدین طریق و بطور صریح به یادگیرنده معلوم سازد که در پایان درس چه انتظاراتی از او می رود.

   درس 1 - استانها                                                                                                       

از دانش آموز پس از پایان درس انتظار می رود:

- با توجه به نقشه تقسیمات کشوری، بیان کند که هر یک از این قسمتها چه نامیده می شود.

- نام استانهای ایران را از روی نقشه بیان کند.

- ویژگیهای مرکز استان را توضیح دهد.

- مرکز استانها را نام ببرد و روی نقشه نشان دهد.

- با توجه به نقشه : استان های کناره دریای خزر را نام ببرد.

- استانهای شرقی ایران و مرکز آنها را نام ببرد.

- نام استانهای شمالی ایران و مرکز آنها را بیان کند.

- استانهای جنوبی ایران و مرکز آنها را نام ببرد.

- استانهای شمال غربی و مرکز آنها را نام ببرد.

- توضیح دهد که کدام استانها در کناره دریای عمان و خلیج فارس قرار دارند.

- استانی را که در شمال تنگه هرمز واقع شده نام ببرد و روی نقشه نشان دهد.

 

 

   درس 2 - جمعیت ایران                                                                                              

از دانش آموز پس از پایان درس انتظار می رود:

-          جمعیت ایران را بر طبق آخرین سرشماری بیان کند.

-          با توجه به نمودار رشد جمعیت را در سالهای مختلف مقایسه کند.

-          جمعیت را تعریف کند.

-          دلایل افزایش جمعیت را بشناسد و بیان کند.

-          فعالیت پیشنهادی را در کلاس انجام دهد.

-          توضیح دهد که چرا ایلات دائما در حرکتند.

-          با توجه به نقشه صفحه 7 پراکندگی جمعیت در نواحی مختلف کشور توضیح دهد.

-          کار اصلی ایلات و عشایر را بیان کند.

-          دلایل تراکم جمعیت در ناحیه کناره دریای خزر توضیح دهد.

-          توضیح دهد که ایلات و عشایر در کدام ناحیه زندگی می کنند.

-          معنی اصطلاحات (ییلاق) و (قشلاق) را بیان کند و در مورد آنها توضیح دهد.

-          جاهای وسیع خالی از جمعیت را روی نقشه مشخص کند.

-          با توجه به نقشه چند شهر پر جمعیت ناحیه کوهستانی را نام ببرد.

-          پرجمعیت ترین شهر ناحیه کوهستانی را روی نقشه نشان دهد.

-          بیان کند که بیشتر شهرهای ناحیه کوهستانی بیشتر در کدام قسمت قرار دارند و روی نقشه نشان دهد.

-          فعالیت در کلاس صفحه 9 را انجام دهد و اظهار نظر کند.

 

 

   درس 3 - کشاورزی و دامپروری در ایران                                                                    

-  دانش آموز با ذکر نمونه بیان کند دلایل نیاز انسان به غذا چیست؟

- دانش آموز اهمیت کشاورزی و دامپروری و نقش آنها در زندگی را بیان کند.

- دانش آموز با توجه به نقشه صفحه 11 مهمترین محصولات کشاورزی ایران را نام ببرد.

- دانش آموز بیان کند که چرا گندم و جو از مهترین محصولات کشاورزی کشورند.

-  دانش آموز انواع کشت (دیم و آبی) را نام ببرد.

- دانش آموز بیان کند در کدام نواحی ایران بیشتر کشت دیم صورت می گیرد.

-  محصولات کشاورزی استانهای ایران را بشناسد.

- دانش آموز نقش و اهمیت ماشین ها و ابزارهای پیشرفته کشاورزی را بداند و چند نمونه مثال بزند.

- دانش آموز انواع دامپروری رایج در کشور را بیان کند.

- دانش آموز اهمیت و وابستگی شهرهای بزرگ به دامپروری های صنعتی و پیشرفته را بیان کند.

- دانش آموز کار تحقیقی مربوط به صفحه 17 را انجام دهد و گزارش مربوطه را به کلاس ارائه دهد.

 

 

   درس 4- انرژی نفت و گاز                                                                                           

- دانش آموز نقش و اهمیت انواع انرژی در کشور و تاثیر آن در پیشرفت و رفع نیاز کشور را توضیح دهد.

- دانش آموز انواع انرژی را بیان کند.

- دانش آموز سوخت را تعریف کند.

- دانش آموز مصادیق و نمونه های مختلف استفاده از انواع انرژی را ذکر کند.

- دانش آموز با مراجعه و توجه به نقشه صفحه 11، اهمیت کشور ایران از نظر داشتن منابع عظیم نفت و گاز را بگوید.

- دانش آموز با توجه به نقشه استانهای نفت خیز ایران را بشناسد و بیان کند.

- دانش آموز پالایشگاه های مهم کشور را نام ببرد..

- دانش آموز مهم ترین منابع گاز ایران در استانهای مختلف را نام ببرد.

- دانش آموز موارد مختلف استفاده از نفت خام را بیان کند.

- دانش آموز فعالیت مربوط به صفحه 21 را انجام دهد.

 

   درس 5- صنایع ایران                                                                                                  

   درس 6- کشورهای همسایه ایران را بشناسیم                                                          

در پایان درس از دانش آموزان انتظار می رود:

- کشورهایی را که در شمال ایران قرار دارند نام برده و روی نقشه آنها را نشان دهد.

- همسایگان شرقی ایران را نام برده و روی نقشه نشان دهد.

- بیان کند که همسایگان غربی ایران چه کشورهایی هستند.

- کوچکترین کشور همسایه ایران را نام ببرید.

- وسیع ترین کشور همسایه ایران را نام ببرد.

- روی نقشه توضیح دهد که کدام دریا در شمال و کدام دریاها در جنوب ایران قرار گرفته اند.

 

   درس 7- ترکمنستان                                                                                                  

پس از پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

- روی نقشه جهان نما و نقشه آسیا جای کشور ترکمنستان و حدود آن را به درستی نشان دهد.

- با توجه به نقشه بیان کند که این کشور با کدام استانهای ایران هم مرز است.

- مهمترین رود این کشور را نام برده و بگوید این رود از کجا سرچشمه می گیرد و به کجا می ریزد--- مسیر رود را روی نقشه نشان دهد.

- رودهای مرزی ایران و ترکمنستان را نام ببرد و روی نقشه نشان دهد.

- بیان کند که دین و زبان مردم ترکمنستان چیست.

- شغل عمده مردم ترکمنستان و محصول مهم ترکمنستان را بگوید.

- منابع این کشور و صنعت دستی آن را بیان کند.

- دشت وسیع ترکمنستان و جلگه ای که در شمال این کشور قرار دارد را نام ببرد.

- بیان کند که دریای خزر در کدام طرف این کشور قرار دارد نشان داده و نام ببرد.

- با توجه به نقشه مرکز و شهر مهم این کشور را نشان دهد.

 

   درس 8- جمهوری آذربایجان                                                                                      

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

- روی نقشه جهان نما و نقشه آسیا جمهوری آذربایجان و حدود آن را نشان دهد.

- بیان کند که جمهوری آذربایجان از چند قسمت تشکیل شده و روی نقشه موفقیّت هر قسمت را نشان دهد.

- با توجه به نقشه بیان کند که مرز بین آذربایجان و روسیه کدام رشته کوه است.

- رود مرزی بین ایران و آذربایجان را روی نقشه نشان داده و نام آن را بگوید.

- بیان کند که مرکز جمهوری آذربایجان کجاست و مهمترین شهرهای آن در هر قسمت چه نام  دارد؟

- دریاچه یوری و رودی را که به آن می ریزد روی نقشه نشان دهد.

- بیان کند که دین و زبان مردم این کشور چیست.

- صنایعی را که در اطراف شهر باکو قرار دارد نام ببرد.

- روی نقشه نشان دهد که دو قسمت آذربایجان به وسیله بخشی از کدام کشور جدا افتاده است.

 

   درس 9- ارمنستان                                                                                                    

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

روی نقشه جهان نما  نقشه آسیا و نقشه صفحه 31 کتاب کشور ارمنستان را نشان دهد.

نام همسایه شمالی و غربی ارمنستان را با توجه به نقشه بگوید.

محصولات کشاورزی این کشور را نام ببرد.

صنایع ارمنستان را نام ببرد.

مرکز این کشور را روی نقشه نشان دهد.

 

 

   درس 10- ترکیه                                                                                                        

در پایان از دانش آموز  انتظار می رود:

- روی نقشه جهان نما و نقشه آسیا و کره جغرافیایی کشور ترکیه را نشان دهد.

- با توجه به نقشه دریاهای اطراف ترکیه را نام ببرد.

-  با توجه به نقشه نام دو رود را که از ترکیه سرچشمه می گیرند بیان کرده و مسیر آنها را نشان دهد.

-   مرکز این کشور و شهرهای مهم آن را روی نقشه نشان دهد.

- بیان کند که مردم ترکیه در کدام قسمت دامپروری می کنند

- محصولات کشاورزی ترکیه را با توجه به نقشه نام ببرد.

- توضیح دهد دین و زبان مردم ترکیه چیست.

 

 

 

   درس 11- عراق                                                                                                       

 در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

- روی نقشه جهان نما و نقشه آسیا و کره جغرافیایی کشور عراق را نشان دهد.

- روی نقشه صفحه 40 کتاب کشورهایی را که در همسایگی عراق قرار دارند نام ببرد.

- با توجه به نقشه و رودی که در عراق جاری هستند نشان داده و بگوید هر کدام از چه کشوری وارد عراق می شوند.

- رود پرآبی را که از اتصال دجله و فرات پدید می آید روی نقشه پیدا کند.

- بیان کند که به کدام قسمت دامپروری می کنند.

- محصولات کشاورزی ترکیه را با توجه به نقشه نام ببرد.

- توضیح دهد دین و زبان مردم ترکیه چیست.

 

 

 

   درس 11- عراق                                                                                                       

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

روی نقشه جهان نما و نقشه آسیا و کره جغرافیایی کشور عراق را نشان دهد.

روی نقشه صفحه 40 کتاب کشورهایی را که در همسایگی عراق قرار دارند نام ببرد.

با توجه به نقشه بیان کند که عراق در کدام رف و چگونه به دریا راه دارد.

روی نقشه دو رودی که در عراق جاری هستند نشان داده و بگوید هر کدام از چه کشوری وارد عراق می شوند.

رود پرآبی را که از اتصال دجله و فرات پدید می آید روی نقشه پیدا کند.

بیان کند که به هر کدام قسمت شط العرب ، اروند رود می گویند و اروند رود به کجا می ریزد.

مرکز کشور عراق و بندر بزرگ آن را روی نقشه نشان دهد.

بیان کند دین و زبان مردم عراق چیست.

شهرهای مذهبی عراق را نام ببرد و روی نقشه نشان دهد.

شهرهای نفت خیز عراق را روی نقشه نشان دهد.

توضیح دهد که چرا جلگه های کم ارتفاع و پست عراق مهمترین مرکز کشاورزی است.

 

 

 

   درس 12- افغانستان                                                                                                

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

روی نقشه صفحه 48 کتاب و نقشه آسیا و جهان نما و کره جغرافیایی جای افغانستان را نشان دهد.

کشورهای همسایه افغانستان را نام ببرد و بگوید هر یک در کدام طرف افغانستان قرار دارند.

با توجه به نقشه یان کند که کشور  افغانستان به دریا راه اندازد.

با توجه به نقشه بیان کند که بیشتر جاهای این کشور کوهستانی است.

رشته کوه بلند افغانستان را روی نقشه نشان دهد.

روی نقشه رودهای مهم افغانستان را پیدا کند و آنها را نام ببرد.

توضیح دهد که رودهای افغانستان چگونه به وجود آمده اند.

صنعت مهم افغانستان  را نام برده و توضیح دهد که چرا این صنعت با کشاورزی و دامپروری رابطه دارد.

روی نقشه بزرگترین مرکز کشاورزی افغانستان و شهر نزدیک آن را نشان دهد.

بیان کند که دین و زبان مردم افغانستان چیست.

روی نقشه جای مرکز افغانستان و چند شهر مهم آن را پیدا کند و آنها را نام ببرد.

 

 

 

   درس 13- پاکستان                                                                                                    

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

روی نقشه صفحه 43 کتاب و نقشه های آسیا و جهان نما و کره جغرافیایی حدود کشور پاکستان را نشان دهد.

از روی نقشه کشورهای همسایه پاکستان را نشان داده و بگوید هر یک در کدام طرف پاکستان قرار دارند.

جلگه معروف پاکستان و رودی که در آن روان است را نام ببرد.

توضیح دهد که کدام دسته از صنایع پاکستان پیشرفت زیادی داشته ان و عت آنرا بیان کند.

توضیح دهد که چرا در جلگه سند محصول فراوان به دست می آید.

بیان کند که دین و زبان مردم افغانستان چیست.

روی نقشه جای مرکز افغانستان و 3 شهر مهم آن را پیدا کند و آنها را نام ببرد.

بزرگترین بندر پاکستان را روی نقشه نشان دهد و نام ببرد.

با توجه به نقشه بگوید که کشور پاکستان در کنار کدام اقیانوس قرار گرته است.

 

 

 

   درس 14- قاره های جهان                                                                                         

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

با مراجعه به نقشه و کره ،در مورد خشکی ها و آب های روی زمین توضیح دهد.

مفهوم قاره را بیان کند.

با توجه به نقشه نام قاره های مهم جهان را بیان کند.

با توجه به نقشه اقیانوس های مهم جهان را نام ببرد.

با مراجعه به نقشه جهان نما قاره های جهان را با هم مقایسه کند.

با توجه به نقشه موقعیت جغرافیایی ایران را در قاره آسیا مشخص کند.

دانش آموز فعالیت مربوط به صفحه 64 را در کلاس انجام دهد.

روی نقشه جهان نما و کره جغرافیایی جای آسیا و حدود آنرا به درستی نشان دهد.

جای رشته کوههای البرز، هند و کوش و هیمالیا را بتواند روی نقشه طبیعی آسیا نشان دهد.

بلندترین قله جهان را نام ببرد و بگوید در کدام رشته کوه قرار گرفته است.

اقیانوس های اطراف آسیا را نام ببرد.

 

 

 

   درس 15 - سیاره زمین چه شکلی دارد؟                                                                   

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

با توجه به کره جغرافیایی با شکل زمین به شکل کره آشنا شود.

توضیح دهد که دانشمندان چگونه به کروی بودن زمین پی برده اند.

با مفهوم خط استوا آشنا شود و بیان کند خط استوا چیست.

از روی کره جغرافیایی حور فرضی زمین و جای دو قطب را نشان دهد.

مفهوم نیم کره را بگوید.

مفهوم نصف النهار – مدار را بیان کند.

با مراجعه به تصویر کتاب مهم ترین نصف النهار روی زمین را نشان دهد.

 

 

 

   درس 16- حرکت های زمین                                                                                      

در پایان درس از دانش آموز انتظار می رود:

با توجه به تصویر صفحه 7 سیاره های منظومه شمسی را نام ببرد.

با توجه به تصویر صفحه 7 موقعیت سیاره زمین و خورشید را نسبت به سایر سیاره های منظومه شمسی بیان کند.

انواع حرکت های زمین در منظومه شمسی را بیان کند.

با توجه به در حرکت وضعی زمین را پس از پایان درس توضیح دهد.

با توجه به درس حرکت گردشی زمین را پس از پایان درس توضیح دهد.

تاثیر حرکت چرخشی زمین به دور خود را بیان کند.

تاثیر حرکت گردشی زمین به دور خورشید را بیان کند.

پس از پایان درس به پرسش های درس پاسخ دهد.

 

 
آشنایی بیشتر با کشورهای همسایگان ایران
:ترکیه         
 ترکیه در جنوب شرقی اروپا و شمال غربی آسیا واقع شده است.این کشور دارای دو همسایه اروپایی و شش همسایه آسیایی است و با جمهوری اسلامی ایران در حدود 454کیلومتر مرز مشترک دارد.پایتخت جمهوری ترکیه شهر آنکارا و از دیگر شهرهای مهم آن میتوان استانبول، ازمیر، آدانا، بورسا، ارضروم، آنتالیا، وان و آغری را نام برد . استانبول شهر مهم تاریخی ، فرهنگی و اقتصادی ترکیه است که بخش مهم آن در قسمت اروپایی قرار گرفته و یکی از پر جاذبه ترین شهرهای توریستی ترکیه به شمار می آید .دین رسمی مردم کشور ترکیه اسلام و زبان رسمی آنان، ترکی است که تفاوت اندکی با زبان آذری دارد. شهرهای معروف ترکیه بلاخص استانبول دارای جاذبه های توریستی بوده و افراد بسیاری از نقاط مختلف جهان در فصول مختلف به این کشور مسافرت می کنند.لیره جدید ترکیه، واحد پول ترکیه است. تورم این پول در ترکیه ۸.۸ درصد در سال است. برای رانندگی در ترکیه می باید، گواهینامه ملی این کشور یا یک گواهینامه بین المللی (IDP)و برای ورود به مبادی مرزی کشور ترکیه، باید گذرنامه ممهور به مهر کشور ترکیه در اختیار داشته باشید. در حال حاضر اتباع ایرانی بدون اخذ روادید می توانند به  ترکیه مسافرت نمایند و به مدت حداکثر 3 ماه در این کشور اقامت داشته باشند. سفر به این کشور از طریق خودرو شخصی، وسائل نقلیه زمینی (اتوبوس و قطار) و هواپیما امکان پذیر است.قیمت بنزین در ترکیه در حال حاضر حدود 2.83 لیره میباشد. کد بین المللی خودرو در این کشور TR میباشد  و سفر زمینی به ترکیه از مرز بازرگان انجام میشود. راه بازرگان راهی اصلی با شکل دستیابی تاکستان-تبریز-بازرگان به طول 896 کیلومتر و عامل پیوند ایران با اروپا از طریق بالکان است. 
 

 

                                                                 ارمنستان:
 
جمهوری ارمنستان با 29800 کیلومتر مربع وسعت کوچکترین جمهوری به جای مانده از اتحاد جماهیر شوروی سابق می باشد. این کشور از شمال با گرجستان، از جنوب با ایران، از شرق با آذربایجان، از غرب با ترکیه و از سمت جنوب غربی با جمهوری خودمختار نخجوان مرز مشترک دارد. ارمنستان کشوری کوهستانی و پرباران است. به لحاظ جغرافیایی کشوری محصور در خشکی است و ارتباطی با آبهای آزاد ندارد. بزرگ‌ترین دریاچه این کشور دریاچه سوان  است که آب شیرین دارد و پهنه نسبتاً بزرگی از بخش میانی کشور را پوشانده‌ است. زبان ارمنی، زبان رسمی مردم کشور ارمنستان است. سفر زمینی به ارمنستان از طریق نوردوز در مرز ارمنستان انجام میشود وزمان نسبتاٌ زیادی صرف می شود به طوری که بعد از جلفا تا ایروان حدود 8 ساعت به طول می انجامد. مسیر این سفر جاده ای کوهستانی و پر پیچ و خم و در عین حال زیبا و مسحورکننده است. واحد پول ارمنستان درام است. دریافت ویزا برای اتباع تمام کشورها به استثنای کشورهای مشترک المنافع جهت ورود به ارمنستان ضروری است. داشتن گذرنامه با حداقل 4 ماه اعتبار نیز از شرایط لازم دریافت روادید است.رانندگی در کشور ارمنستان نیازمند داشتن گواهینامه ملی این کشور و یا یک گواهینامه بین المللی (IDP)می باشد. قیمت بنزین در ارمنستان 370 درام است.
 
 
  
                                                                    کویت:     
                                                  
 کشور کویت با 17818 کیلومتر مربع مساحت ، در شمال شبه جزیره عربستان و شمال غربی خلیج فارس، قرار گرفته است که از شمال به عراق و جنوب به عربستان سعودی و از شرق به خلیج فارس محدود می باشد.کویت سرزمینی است مسطح و سطح آن از شن و ماسه پوشیده شده است. بخش «جهره» حاصلخیز ترین منطفة این سرزمین است که در آن درختانی چون نخل و کُنار می روید.آب و هوای کویت تقریباً تحت تأثیر بیابان ها و شنزارهای آن، خشک و کم باران می باشد. این خشکی هوا تؤام با گرمای شدید است که در تابستان، دما در آنجا به 55-50 درجه سانتی گراد با رطوبت بسیار زیاد می رسد و محیطی طاقت فرسا بوجود می‌آورد، ولی در زمستان همانند سایر نقاط خلیج فارس، هوا کیفیتی بسیار مطبوع پیدا می کند. که روزها بطور متوسط دارای حرارتی معادل 12 تا 15 درجه سانتی گراد بالای صفر و شبها گاهی تا صفر درجه پایین می‌آید. کویت به جز آثار معدود باقیمانده از پرتغالی ها در چند جزیرة خود (قلعه پرتغالی هاو … ) ، آثار باستانی ندارند؛ اما سنبل و نشانة کویت جدید دو برج دوقلوی بسیار زیبا است که به برج های کویت معروفند؛ یکی از این برج ها که از دیگری کوتاهتر است اختصاص به منبع آب کویت دارد و دیگری دارای یک گردانه در بالای خود می باشد که با گردش آن کل شهر کویت و دریای زیبای خلیج فارس را به نمایش می گذارد . از دیگر جاذبه های طبیعی کویت می توان از سواحل بسیار زیبای این کشور نام برد ، که جاذبه های زیادی در آن نهفته است. شرط اصلی سفر به کویت ارسال دعوت نامه از سوی شخص حقیقی و یا حقوقی دارای اقامت کویت می باشد. لزوما داشتن اقامت به معنای تابعیت کویت نیست. این دعوت نامه به دو صورت : دعوت نامه ویزای توریستی از سوی شخص حقیقی و دعوت نامه ویزای توریستی از سوی شخص حقوقی می باشد. واحد پول کویت دینار و قیمت بنزین در این کشور0.090 دینار میباشد.
 
 
 
                                                          عربستان سعودی:
 
عربستان سعودی، یکی از کشورهای غرب قاره آسیاست. این کشور در شبه جزیره عربستان واقع شده و از شمال با عراق و اردن و کویت و از سوی خاور با امارات متحده عربی و قطر و خلیج فارس و در جنوب شرقی با عمان و از سوی جنوب با یمن هم‌مرز است. جایگاه‌های مهم دینی مسلمانان همچون کعبه و مسجد پیامبر اسلام در این کشور واقع شده‌است. آب و هوای این منطقه، گرم و خشک است. تفاوت دمای شب و روز زیاد است. اکثر زمین آن را بیابان های ماسه ای تشکیل می‌دهد . ربع الخالی که یک چهارم مساحت عربستان را تشکیل می‌دهد خالی از سکنه ‌است. پایتخت عربستان شهر ریاض است. از شهرهای مهم آن می توان جده ، مکه، مدینه، طائف، ظهران و هفوف را نام برد. دین رسمی مردم عربستان، اسلام ، واحد پول این کشور ریال و قیمت بنزین بدون سرب در این کشور0.37 ریال میباشد. انواع ویزا تنها با دعوت نامه تأیید شده وزارت امور خارجه عربستان که به این سفارت خانه ابلاغ شده باشد، صادر می شود.
 
 
 
                                                                    آذربایجان:
 
جمهوری آذربایجان، کشوری در منطقهٔ جغرافیایی قفقاز و در گذرگاه اروپا و آسیای جنوب غربی و در کنار دریای خزر می‌باشد. پایتخت آن باکو است. کشورهای همسایهٔ جمهوری آذربایجان عبارت‌اند از: ایران در جنوب، ارمنستان و ترکیه در غرب، گرجستان در شمال غربی، و روسیه در شمال. همچنین این کشور دارای مرز آبی با کشورهای ترکمنستان و قزاقستان در کنارهٔ دریای خزر نیز هست. زبان ترکی آذربایجانی ، زبان رسمی مردم آذربایجان است. جمهوری آذربایجان یک کشور محاط در خشکی است. این کشور در پیرامون دریای خزر، که یک دریای بسته‌ است، واقع شده و طول خط ساحلی آن ۸۰۰ کیلومتر است. آذربایجان با ایران 611 کیلومتر مرز مشترک دارد. از لحاظ آب و هوایی، جمهوری آذربایجان دارای چندین نوع آب و هوای مختلف است. درجه هوای متوسط در مناطق جلگه‌ای شمال و شرق کشور تا ۶ درجه سانتیگراد در زمستان و ۲۶ درجه سانتیگراد در تابستان می‌رسد، در حالیکه در مناطق کوهستانی غربی  تا ۹- درجه در زمستان و ۱۲ درجه سانتیگراد در تابستان می‌رسد. بطور کلی شمال و شرق کشور دارای آب و هوای نسبتاً خشک و کوهستانی است در حالیکه منطقه جنوب شرقی آب و هوای مرطوب و ملایم تری دارد. مناطق غربی و شمالی و جنوبی شامل قره باغ و شمال شرقی جمهوری خودمختار نخجوان، دامنه کوههای قفقاز و ناحیه لنکران-آستارا و کوههای تالش بسیار مرطوب هستند. شهر های مهم جمهوری آذربایجان عبارتند از: باکو - گنجه - سومقایت - مینگچویر - نخجوان - شیروان - شکی - یولاخ - خان کندی - لنکران - آق دام - بردع . ورود مسافران ایرانی از طریق جلفا و آستارا در مرز آذربایجان انجام می شود. واحد پول آذربایجان منات و قیمت بنزین در این کشور 0.55منات است، که معادل 600 تومان می باشد.
 
 
                                                                   پاکستان:
 
پاکستان اولین کشور جمهوری اسلامی است که در جنوب غربی آسیا قرار گرفته است و پایتخت آن اسلام آباد است. کشوری در آسیای جنوبی است و قسمتی از آن نیز در خاورمیانه است. این کشور مرز آبی هزار کیلومتری با دریای عرب در قسمت جنوب دارد و از غرب با ایران، از شمال با افغانستان، از شرق با هندوستان، و از شمال شرق با جمهوری خلق چین هم مرز است. ناحیه کشمیر مورد ادعای هندوستان و پاکستان است. هر دو کشور هند و پاکستان به طور جداگانه قسمتهایی از این منطقه را اداره می‌کنند و این مناطق توسط خط کنترل از هم جدا شده‌اند. مرز چین اکنون توسط هند به رسمیت شناخته نمی‌شود. پهناوری پاکستان معادل 803،940 کیلومتر مربع است. نواحی شرق آن برروی فلات هند، و نواحی غربی و شمالی برروی فلات ایران و سرزمین اوراسیا است. ۱۰۴۶ کیلومتر مرز آبی با دریای عرب از طرف شمال غرب به افغانستان ۵۲۳ کیلومتر و از طرف شمال شرق با چین ۲۹۱۲ کیلومتر از طرف شرق با هند و ۹۰۹ کیلومتراز طرف جنوب غرب با ایران هم مرز است. انواع مختلف ویژگی‌های طبیعی از سواحل شنی مرداب (تالاب‌ها) و باتلاق‌های دارای منگرو ساحل جنوبی تا جنگل‌های معتدل و مرطوب زیبای حفاظت شده و قلمروهای یخی کوههای هیمالیا،  کاراکورام، هندوکش در شمال همگی به چشم می خورد. هر ساله قسمت‌های شمالی پاکستان (بلتستان) تعداد زیادی جهانگرد خارجی را به خود جلب می‌کنند. کوهنوردان از سرتاسر دنیا، پاکستان (بلتستان) را به عنوان مقصد نهایی خود می‌دانند. آب وهوا نیز به مثابه مناظر آن متفاوت است؛ زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم در شمال و آب و هوای معتدل درجنوب که متاثر از تاثیر اقیانوس هند  است. نواحی مرکزی تابستان‌های بسیار گرم دارند و دمای آنها به بیش از ۴۵ درجه سانتی گراد می‌رسد و زمستان‌های سردی که دمای هوا کمتر از دمای انجماد می‌رسد. میزان بارش باران نیز کم است. زبان اردو زبان پاکستانی است ولی زبان انگلیسی، زبان رسمی مردم کشور پاکستان است. واحد پول کشور پاکستان روپیه و قیمت بنزین در این کشور 57.66 روپیه می باشد.
 
 
                                                                 ترکمنستان:
 
ترکمنستان کشوری در آسیای میانه و پایتخت آن شهر عشق آباد است .این کشور تا سال ۱۹۹۱ با نام جمهوری شورایی ترکمنستان یکی از جمهوری‌های تشکیل دهنده اتحاد شوروی بود. ترکمنستان از جنوب با افغانستان و ایران، از شمال با ازبکستان و قزاقستان و از باختر با دریای خزر همسایه‌ است و از طریق این دریا با کشورهای جمهوری آذربایجان و روسیه نیز همسایه‌ است. نام کشور «ترکمنستان» از دو بخش ترکمن و ستان تشکیل شده ‌است، که به معنای "سرزمین ترکمن‌ها است. مردم این کشور اکثراٌ ترکمن هستند و به زبان ترکمنی که شاخه‌ای از زبان های ترکی تبار است، صحبت می‌کنند.۸۰ درصد مساحت ترکمنستان را صحرای قره قوم تشکیل می‌دهد که دارای آب و هوای خشک است. ولی ناحیه رشته کوه کپه داغ در جنوب کشور و نزدیکی مرز ایران آب و هوای مناسبی دارد و عشق آباد و سایر شهرهای مهم در این ناحیه هستند. بیشتر جمعیت ترکمنستان در جنوب و باختر کشور (کناره دریای خزر) زندگی می‌کنند. از آنجا که ترکمنستان یک کشور محاط در خشکی است، برای ترانزیت کالا از خاک کشورهای همسایه استفاده می‌کند. خط آهن ترکمنستان به شهر سرخس (در شمال خاوری ایران) متصل است و از آنجا تا بندر عباس امتداد دارد. اسلام مذهب اکثر مردم کشور است. واحد پول کشور ترکمنستان منات ترکمن می باشد.
 
 
                                                                  عراق:
 
عراق، کشوری در خاورمیانه و جنوب باختر آسیا است. پایتخت عراق شهر بغداد است. این کشور از جنوب با عربستان سعودی و کویت، از باختر با اردن و سوریه، از خاور با ایران و از شمال با ترکیه همسایه ‌است. عراق در جنوب، مرز آبی کوچکی با خلیج فارس دارد و دو رود مشهور دجله و فرات که منشأ تمدن‌های باستانی  میان رودان (بین‌النهرین) در طول تاریخ کهن این کشورند از شمال کشور به جنوب آن روان هستند و با پیوستن به رود کارون اروند رود (شط العرب) را تشکیل می‌دهند و به خلیج فارس می‌ریزند. پهناوری عراق ۴۳۸،۳۱۷ کیلومتر مربع (حدود یک چهارم ایران) است. بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگه‌های حاصلخیز. ولی بخشی از کردستان عراق (شمال خاور) کوهستانی و سردسیر می‌باشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت می‌باشد. حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۸ درصد سنی هستند. عراق محل زندگی و مرگ ۵ امام شیعه است و شهرهای نجف، کربلا، کاظمین و سامرا زیارتگاه شیعیان جهان است. عراق دارای تمدن و فرهنگ دیرینه و پرباری است. دولت عراق جمهوری است که پس از براندازی رژیم حزب بعث عراق و رهبر حزب صدام حسین برقرارشده ‌است. بخش بزرگ عراق صحرا است اما مناطق مابین دو رود دجله و فرات حاصلخیز است. قسمت‌های شمالی کشورعمدتاً کوهستانی است و بلندترین قله آن حاجی عمران (هم مرز با بلندیهای پیرانشهر ایران) با ارتفاع ۳۶۰۰ متر است. عراق مرز ساحلی کوچکی با خلیج فارس دارد. در مجاورت شط العرب که نزد ایرانیان با نام اروند رود شناخته شده ‌است، مرداب‌ها قرار داشتند اما بیشتر آنان طی سالهای دهه ۱۳۷۰ خشکانیده شدند. آب و هوای کشور (به جز شمال) عمدتاً صحرایی است با زمستان‌های خنک و گاها سرد و تابستانهای خشک و گرم و آفتابی. مناطق کوهستانی شمال اغلب از زمستانهای سرد با بارش برف و باران برخوردار است که گاهی موجب طغیان رودخانه‌ها می‌شود. شهر بغداد که پایتخت کشور است در مرکز کشور و در ساحل رود دجله قرار دارد. شهرهای بزرگ دیگر اربیل و موصل در شمال و بصره در جنوب هستند. کشور عراق را گهواره تمدن بشریت دانسته‌ اند. واحد پول عراق دینار است. ارتباط زمینی بین ایران و افغانستان از طریق مرز خسروی انجام میشود.
 
 
                                                               افغانستان:

افغانستان با نام رسمی جمهوری اسلامی افغانستان، کشوری در آسیای میانه است که حد فاصل آسیای میانه، جنوب باختر آسیا و خاورمیانه می‌باشد و پایتخت آن کابل است. همسایگان افغانستان، پاکستان در جنوب و خاور (شرق)؛ ایران در باختر (غرب)؛ تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال؛ و چین در شمال خاوری هستند. افغانستان یک کشور محاط در خشکی است، ولی در گذشته به خاطر راه ابریشم، کاروان‌های بازرگانی فراوانی از این کشور گذر می‌کردند. همچنین افغانستان کشوری با تاریخ و فرهنگ کهن و پربار است، که دانشمندان و شاعران گرانقدری را به جهانیان عرضه کرده است. ایران با  مصر 936 کیلومتر مرز مشترک دارد. ورود به افغانستان از طریق مرز دوغارون انجام می شود. پرجمعیت‌ترین شهرهای افغانستان به ترتیب کابل، قندهار، مزار شریف و جلال آباد هستند. ۹۹٪ مردم افغانستان مسلمان هستند که حدود ۸۰٪ آنان سنی  و ۱۹٪ شیعه هستند. بر اساس قانون اساسی افغانستان، زبانهای پشتو و دری زبان‌های رسمی دولت افغانستان می‌باشند و در مناطقی که گویش‌وران زبانی دیگر زیاد باشند، آن زبان به عنوان زبان رسمی سوم تلقی می‌شود. افغانستان به لحاظ ارتباطی و وضعیت جاده‌ها و بزرگراه‌ها نسبت به گذشته پیشرفت نموده ‌است. به طور کلی ۴۵ فرودگاه در این کشور وجود دارد. نام هواپیمایی بین المللی افغانستان آریانا است. دو فرودگاه بین المللی کابل و قندهار و میدان‌ هوایی-نظامی بگرام از مهم‌ترین فرودگاه‌های این کشور است. افغانستان به دلیل عدم دسترسی به آب‌های آزاد فاقد بندر و کشتیرانی است و تنها رودخانه مرزی آمودریا از این قاعده مستثنا است که آن هم به سبب عدم توجه کافی هیچ بهره‌ای برای این کشور ندارد. در افغانستان راه آهن وجود ندارد. در کشور افغانستان بنا بر آمار سال ۲۰۰۴ حدود ۳۵ هزار کیلومتر جاده وجود دارد که تنها ۹ هزار کیلومتر آن آسفالت و ریگ اندازی شده‌ است. ۱۲۰۰ کیلومتر تنها مسیر رودخانه‌ای و آبی این کشور است که در محدوده آمودریا با سه کشور تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان واقع است. از بنادر نزدیک به این رودخانه می‌توان به شیرخان بندر و خیر آباد اشاره کرد. نزدیک ترین شهر مهم به این رودخانه مزارشریف است. واحد پول افغانستان، افغانی می باشد.